Muayenede boyunda kitle olup olmadığına bakılır. Yutma güçlüğünde ağız- boğaz bölgesi ve yemek borusu olmak üzere iki ana bölgede teşhis araştırması yapılmalıdır.

Ağız / Boğaz

Bu bölgede üç ana neden ön plana çıkar;

a) Nörolojik
b) Kendini kitleyle belli eden hastalıklar
c) Kas hastalıkları
d) Enfeksiyonlar

Bu tip hastalıklarda öğürme refleksinde değişiklikler görülebilir. Boğazda rahatsızlık hissi, tükrüğün solunum yollarına kaçması ve öksürük sık görülür..Enfeksiyon varsa, şiddetli boğaz ağrısı, yutkunma sırasında ağrı ve ağızdan tükrük akması görülebilir. Ağır farenjit ve bademcik apseleri bu durumlara örnektir. Enfeksiyonlar muayene ile kolayca teşhis edilebilirler.

Bazı hastalar ise yutkunmakla boğazda bir kitle hissettiklerini söylerler ki, sorun genellikle psikolojiktir.

Yemek Borusu

Yemek borusu ile ilgili sorunlar, yemek borusunun çalışmasına ait hastalıklar ve yapısal hastalıklar olmak üzere ikiye ayrılır.

a) Çalışma problemleri
b) Yapısal problemler

Çalışma problemleri takılma hissine yol açar. Mide içeriğinin geri gelmesine bağlı rahatsızlık hissi olabilir.Spazm olabilir. Kalp çevresinde ağrı hissedilebilir.

Yapısal sorunlarda daha çok katı gıdaları yutma problemi olur. Reflü gibi şikayetler olur. Tümöral bir olay varsa kilo kaybı kaçınılmazdır.Yemek borusunda cepleşme olması(divertikül) ağızda kötü kokuya neden olabilir.

Tedavi altta yatan nedene göre düzenlenir. Yaş ilerledikçe tükrük miktarının azalması da yutma güçlüğüne zemin hazırlayabilir. Kadınlarda kanda hemoglobin düşüklüğüyle (demir eksikliği anemisi = kansızlık) seyreden yutma güçlüğü yapabilen yemek borusu hastalığı Mallory – Weiss da araştırılmalıdır

Nasıl yutarsınız ?

Kişiler, tükürüklerini, baş ve boyun bölgesinin diğer iç salgılarını, katı ve sıvı gıdaları, gün içerisinde yüzlerce kere yutarlar.Yutma işleminin dört aşaması vardır.

- Oral hazırlık: Gıdalar çiğnenir ve yutmaya hazır kıvama getrilir.

- Oral Dönem : Dil katı ve sıvı gıdayı ağzın gerisine iter ve yutma işlemini başlatır.

- Farenks dönemi : Farenks ağız ile yemek borusu arasında kalan kısmıdır. Gıdalar bu arada geçerek yemek borusuna ulaşırlar.

- Yemek borusu dönemi : Gıdalar , buradan geçerek mideye ulaşırlar.

İlk ve ikinci dönemi, insan istemli olarak kontrol edebilir, fakat üçüncü ve dördüncü dönemler , insanın elinde olmadan otomatik olarak gerçekleşir.

Neler Yutma Bozukluklarına Yol Açar ?

Yutma işleminin herhangi bir safhasındaki bozukluk, buna yol açabilir.’Bozuk dişler , kötü diş protezleri, soğuk algınlığı’ ndan dolayı oluşabilir. Yutma güçlüğünün en sık sebeplerinden biri gıdaların, mideden yemek borusuna geri kaçmalarıdır ( gastroözefageal reflü ) . Bu durumda asitli mide muhtevası yemek borusundan farenkse ( boğaz gerisi ) gelir ve yanma hissi yaratır. Diğer sebepler: felç, ilerleyici sinir sistemi bozuklukları , trakeostomi tüpünün varlığı, felçli veya hareketsiz ses teli, ağız boğaz veya yemek borusu tümörü, baş, boyun ve yemek borusu bölgesi operasyonlarıdır.

Yutma bozukluklarının belirtileri şunları içerebilir:

- Salya akması

- Tükürüğü, katı ve sıvı gıdaları yutarken boğaz veya göğüste takıntısı hissi

- Boğaz ve göğüste rahatsızlık ( özellikle gastroözefageal reflü varlığında)

- Boğazda yabancı cisim veya kitle hissi

- Uzun süreli ağır yutma güçlüğü sebebi ile kilo kaybı ve yetersiz beslenme

- Sıvı ve katı gıdaların, yemek borusundan rahat geçmemelerinden dolayı , nefes borusuna kaçmaları ve öksürük ile boğulma hissi yaratmaları

Yutma bozukluklarını kim değerlendirir ve tedavi eder ?

Aile hekimleri, ’soğuk algınlığı, basit gastroözefajeal reflü’ gibi durumları değerlendirerek tedavi edebilir. Daha ileri yutma bozukluklarında veya sebebi bilinmeyen durumlarda bu konuda uzman kişiler devreye girmelidir. Bu kişiler kulak burun boğaz ve boyun cerrahları, beslenme, nöroloji uzmanları , diş hekimleri ve Gastroeentorloji uzmanlarıdır.

Genellikle bir grup çalışması daha başarılı sonuç verir.

Kalıcı bir yutma bozukluğunun değerlendirmesi: Yutma bozukluğu sürekli bir hal almış ve sebep belirgin değilse kulak burun boğaz uzmanı hastalık hakkında iyi bir hikaye alır ve muayene yapar. Bu muayene ayna veya endoskoplar kullanılabilir. Gerekli görülürse yemek borusu mide ve oniki parmak bağırsağı incelenmesi gastroenterologlar ile beraber yürütülür. Sindirim sisteminin baryumlu röntgen filmleri istenebilir.

Bir nörologla beraber, yutma bozukluğunun sinir sisteminden kaynaklanıp kaynaklanma-dığının değerlendirilmesi gerekebilir.

Muhtemel tedaviler: Sebep bulunduktan sonra yutma bozukluğu şunlar ile tedavi edilebilir.

1)İlaç
2)Yutma tedavisi
3)Operasyon

Bu hastalıkların bir çoğu ilaç ile tedavi edilebilir. Mide asit salgısını azaltan veya nötralize eden kas gevşeten ilaçlar bunlardandır. Tedavi sebebe göre düzenlenir.

Gastro-özefageal reflü , yemek ve yaşam alışkanlıklarının düzenlenmesi ile tedavi edilebilir.

Örneğin :

- Sık sık ve az miktarda yumuşak yiyecek yemek

- Alkol ve kafein alımını kesmek

- Kilo ve stres azaltmak

- Yatağa yatmadan 3 saat önceden başlamak üzere bir şeyler yememek

- Yatağınızın baş kısmını yükseltmek

Bunlar yardımcı olmazsa , yemek aralarında ve yatarken, anti asit ilaçlar fayda sağlayabilir.

Bir çok yutma bozukluğu direkt yutma yöntemi ile tedavi edilebilir. Konuşma uzmanı, yutma kaslarının düzenli çalışmasını sağlamak ve yutma sinirlerinin reflekslerini uyarmak için gerekli olan işlemleri öğretebilir. Hastalara ‘yemeği ağızlarına belli bir pozisyonda almak’ ve ‘yutmak için vücutlarına daha kolay bir pozisyon vermek’ öğretilebilir.

Bazı durumlarda operasyon uygulanabilir. Bir daralma veya yapışlık mevcutsa bu bölge genişletilebilir veya açılabilir. Şayet bir aks çok gerginse, gerginliği azaltmak gerekebilir. Bu operasyona ‘miyotomi’ denir ve kulak, burun, boğaz , baş ve boyun cerrahları tarafından gerçekleştirilir.

Kış aylarında en sık karşılaştığımız hastalıklar arasında yer alan faranjit, latince Farenks adı (yutağın) verilen boğaz kısmının iltihabıdır. Özellikle kış aylarında kapalı ortamlarda bir arada bulunan insanlarda boğaz iltihaplanmalarına (farenjit) neden olurlar. Yutağın bazen mikrobik, bazen metabolik, bazen de çalışılan ortamın ısısına, tozuna bağlı olarak reaksiyon göstermesi olan farenjit sıklıkla boğaz ağrısı veya boğaz yangısı olarak anılır.Hemen hemen herkes az ya da çok farenjit geçirir.

Farenjit Belirtileri Nelerdir ?

- Boğazda ağrı, yanma, kuruluk hissi, kaşınma,
- Yutkunurken zorlanma.
- Öksürük,
- Ateş,
- Ses kısılması,
- Halsizlik, yorgunluk,
- Burnun akması,
- Toz ve yiyeceklere karşı hassasiyet gelişiyor,

Kimilerinde Farenjit uzun süreden beri vardır ve çok fazla rahatsız edici şikayetler gözlenmez. Bu durumda farenjit hastalığı kronikleşmiştir. Müzmin farenjit denilen durum ortaya çıkar. Farenjit Hastalığın çok şiddetli olduğu ve yeni yeni görüldüğü durum ise akut farenjit adını alır. Farenjit hastalığınız olup olmadığını öğrenmek için uzman bir hekime danışmalısınız.

Akut Farenjit Belirtisi :

Hastanın şikayetleri daha belirgindir. Boğaz ağrısı, yutkunma zorluğu, boğazda kuruluk,yanma veya kaşınma hissi, ateş, öksürük nezle gibi şikayetler olur. Burun tıkanıklığı, burun akıntısı, baş ağrısı, halsizlik, kırgınlık, ses kısıklığı gibi şikayetlerde görülebilir. Akut farenjit herkesde görülebilir

Kronik Farenjit Belirtisi :

Kronik farenjit te ateş, halsizlik ve kırgınlık gibi şikayetler belirgin olarak görülmez. Boğaz ile ilgili şikayetler daha hafiftir ama bu şikayetle hiç kaybolmaz ve yahut sık sık ortaya çıkar. Boğazda kuruluk hissi, gıcık, yanma, kuruluk, yabancı cisim hissi, takılma, hafif yutkunma zorluğu gibi şikayetler olur (Boğazda bir yumru varmış gibi yutkunmayı zorlaştırır).

Gıcık öksürüğü şeklinde bir öksürükte eşlik edebilir. Hastalar boğazını temizleyerek rahatlayacakları hissine kapılırlar ve sürekli temizleme hareketi yaparlar. Ancak bu çoğu zaman boğazı daha fazla tahriş etmeye neden olur.

Farenjit hastalığın bazı belirtileri girtlak kanseri hastalığı belirtileri ile benzerlik göstermektedir. Örnegin; Ses kısıklığı, boğazda takılma ve Kulak ağrısı Girtlak Kanseri hastalığınında da görülebilir, Bu sebepden uzun süren problemlerinizde örnegin uzun süreli ses kısıklığında (üşütmeden oluşan ses kısıklığı birkaç günde geçer ) mutlaka konusun da uzman bir hekime danışılmalıdır. Erken teşis için bu cok önemli.

Farenjit’den Korunma Yolları

Farenjit’den korunmak için sigarayı bırakmak gerekir. Boğazı tahriş eden aşırı sıcak ve soğuk yiyeceklerden kaçınılmalıdır. Boğazı temizlemek de tahriş edici olduğu için yapmamak gerekir. Tozlu ve kirli ortamlardan, kapalı yerlerden uzak durmak gerekir. Elleri sık yıkamak ise enfeksiyonu önlemeye yardımcıdır. Eğer alerjiniz varsa buna neden olan şeylerden korunmalısınız. Mide asidinin boğaza kaçtığı reflü gibi bir sorununuz varsa çay, kahve, alkol, kola gibi içecekleri azaltmak.

Düzgün bir yaşam, düzenli yapılan spor ve vitaminsiz kalmamak Farenjit ‘ den korunmayı sağlayan durumlard

Nasıl Farenjit Oluruz ?

Boğazın arka kısmı mikroplara, toza, ısıya karşı hassastır. Hem akut farenjit hem de kronik farenjit ‘ in nedenleri birbirine benzese de arada küçük farklar bulunur.

Kronik farenjit ‘ te virüsler rol oynamasına rağmen genellikle bogazı tahriş edici bir faktör vardır. Sigara ve alkol kullanımı, kuru hava, aşırı sıcak ya da soğuk yiyecekler ve asitli içecekler sebep olabilir. Bir de burun tıkandığında farenjitin olması iyice kolaylaşır. Tahriş edici etkenlere sürekli maruz kalan kişilerde farenjit müzminleşir.

Akut farenjit te ise sebep genelde virüs ya da bakteridir. Bogazı Tahriş edici nedenler de akut farenjit ‘ in tedavi süresini geçiktirir. Mevsimler farenjit oluşumunda etkendir. Kapalı ortamlarda görülme sıklığı fazladır.

Reflü Farenjit ilişkisi

Reflü hastaların bazılarında asidin yemek borusunda neden olduğu hasar sebebiyle midede veya göğüs kafesi arkasında yanmalar oluşabilir. Ancak, farengolarengeal reflüsü olan hastaların çoğunda bu şikayetler görülmez. Sebebi; tahrişe neden olan asidin yemek borusunda çok uzun süre kalmamasıdır. Bu asitin daha hassas olan gırtlak ve bogaza kadar geldiginde bu bölgeler kolaylıkla tarhiş olduğunda mide ve yemek borusu şikayetleri olmadan ses ve yemek borusu ile ilgili şikayetler ortaya cıkmaktadır. Sık sık farenjit veya larenjit sorunu olan kişilerin önemli bir kısmında reflü hastalığına da görülmüştür.

‘Boğuk ses , her türlü ses anormallikleri için kullanılan genel bir terimdir. Boğuk ses, ’nefes nefese kalınmış , törpü, gerilmiş ’ gibi çıkabileceği gibi , ’yüksek ton ve volüm ‘ de de olabilir. Sesteki değişiklikler , çoğunlukla nefes borusu içerisinde ‘ ses telleri ‘ diye isimlendirilen bölümdeki bozukluklardan ortaya çıkar. Bunlar, karşılıklı olarak duran ve ‘ V ‘ harfi gibi gözüken iki adet gergin dokudur. Nefes alıp verirken, araları açıktır. Konuşur veya şarkı söylerken bir araya gelirler ve hava akciğerler den dışarı çıkarken sesi üretirler. Ses telleri saniyede 150- 250 vuru kadar hızlı titreşir. Ses telleri ne kadar gergin ve ne kadar kısa olursa , ses telleride okadar hızlı çalışır. Daha hızlı titreşim , daha ince ses çıkmasına neden olur. Ses tellerindeki şişme veya üzerlerinde kitle oluşması, tam olarak bir araya gelerek kapanmalarını önler ki bu da seste değişiklik meydana getirir.

Sebepleri nelerdir ?

Sesin boğuk çıkmasının birçok sebebi vardır. Neyse ki birçoğu, önemli değildir ve kısa bir süre içersinde kaybolur. En sık sebep, soğuk algınlığında , üst solunum yolu enfeksiyonlarında veya sesin fazla kullanılması sonucunda karşılaştığımız ses tellerinin şişmesidir.

Daha uzun süreli ses boğukluğu, çoğunlukla, sesin uzun süre aşırı, yüksek tonda veya uygun olmayan bir şekilde kullanılması sonucu oluşur. Bu kötü alışkanlıklar , ses telleri üzerinde ‘şarkıcı nodülü’ diye bilinen sert, veya ‘polip’ diye bilinen daha yumuşak kitlelerin oluşmasına sebep olurlar.

Ses tellerindeki nodüller, çalışırken veya oynarken seslerini yükselten çocuk ve yetişkinlerde sıktır. Bu nodüller ve polipler, nadiren kansere dönüşebilir.

Daha ileri yaşlarda karşılaşılan ses boğukluğunun bir sebebi de asitli mide muhtevasının yemek borusundan yukarı çıkarak ses tellerini tahriş etmesiyle oluşur. Bu şikayeti olan birçok kimsede yemek borusunda bir yanma görülmez.

Ses, genellikle sabahları daha kötüdür ve gün içersinde düzelir. Bu kişiler, boğazlarında bir takıntı, yapışık mukus veya boğazlarını sık sık temizleme ihtiyacı hissederler.

Sigara, ses boğukluğunun diğer bir sebebidir. Sigara, boğaz kanserinin en sık sebebi olduğu için, sigara içenlerde ses kısıklığı oluşursa mutlaka kulak, burun, boğaz hekimince muayene edilmelidir.

Ses boğukluğunun diğer nadir sebepleri: Alerji, trioid problemleri , nörolojik problemler, ses telleri bölgesine trvama ve bazen kadınlarda adet dönemidir. Birçok insanın sesi, yaşlandıkça değişikliğe uğrar.

Ses boğukluğumu kim tedavi edebilir? Soğuk algınlığı veya nezlenin yol açtığı ses boğukluğu, ses tellerini incelemeyi öğrenmiş aile doktoru , çocuk doktoru veya dahiliye uzmanı tarafından değerlendirilebilir. Ses boğukluğu, belli bir neden olmadan iki haftadan uzun sürerse , kulak , burun , boğaz ve baş, boyun hastalıkları uzmanınca değerlendirilmelidir. Ses rahatsızlıkları, kulak, burun, boğaz uzmanları, ses terapistleri , şan hocaları tarafından oluşturulan bir ekip tarafından ele alınabilir. Ses rahatsızlıklarının sebebine bağlı olarak orta-ya koydukları birçok özellikleri vardır.

Ne Zaman Bir Kulak , Burun, Boğaz Hekimine Muayene Olmalıyım ?

- Ses boğukluğu, iki , üç haftadan uzun sürerse

- Ses boğuklu ile beraber şu belirtiler de görülürse :

• nezle veya soğuk algınlığının oluşturmadığı ağrı

• Tükürükle kan gelmesi

• Yutma güçlüğü

• Boyunda şişlik

- Birkaç günde uzun süren, sesin tamamen bozulması veya hiç çıkmaması
Ses Kısıklığı Nasıl Değerlendirilir ?

Kulak , burun, boğaz hekimi, ses boğukluğunuzun ve genel sağlığınızın tam bir hikayesini dinleyecektir. Ses tellerinize bir ayna veya endoskop vasıtası ile bakacaktır.

Bu işlemler, çoğu hasta tarafından kolayca tolere edilebilen işlemlerdir. Gereken durumlarda, ses bozukluğunun akustik incelemesi de yapılabilir.

Ses Bozuklukları Nasıl Tedavi Edilir ?

Tedavi, sebebe bağlıdır. Çoğu ses boğukluğu ses istirahati ve sesin kullanımın değiştirilmesi ile yapılır. Hekim, sesin nasıl kullanılacağını belirtebilir, ses tedavisi ile uğraşan özel kişilere sevk edebilir veya ‘nodül , polip’ gibi belirgin hastalıkların varlığında operasyon yapabilir .Sigara ve dumanından uzak durulması tembih edilir. Sıvı alımı faydalıdır.

Ses terapistleri, ses /dil laboratuarında, ses bozukluğu olan kişilere seslerini nasıl kullanacaklarını öğretirler. Bazen kişiler, sigara içme, seslerini uygun kullanmama ve yüksek sesle konuşma, bağırma gibi kötü alışkanlıklar edinebilirler.

Ses terapisti bunların nasıl düzeltilebileceğini gösterir ve tekrarlanmalarını önler. Kişinin problemi özel olarak şarkı söylemek ile ilgili ise, şan hocaları yardımcı olabilir.

Hafif Ses Boğukluğumu Önlemek ve Tedavi Etmek İçin Ne Yapabilirim ?

- Sigara içiyorsanız, bırakın

- Alkol, kafein gibi vücudun kuru kalmasına sebep olan şeylerden kaçının

- Sigara duamı bulunan yerlerde uzak durun

- Bol su için

- Evinizdeki havayı nemlendirin

- Diyetinize dikkat edin , alkol ve acılı yiyeceklerden uzak durun

- Sesinizi fazla ve yüksek kullanmayın

- Profesyonel ses bakımını öğrenin

- Sesiniz boğuk olduğu zaman konuşmaktan ve şarkı söylemekten kaçının (Bu ,bükülmüş bir bileğe rağmen yürümek gibidir)

Neler boğaz ağrısına yol açar ?

Boğaz ağrısı, birçok rahatsızlığın belirtisi olarak ortaya çıkabilir. İltihaplar, boğaz ağrısının en sık sebepleridir ve bunlar bulaşıcıdırlar. İltihaplar, çoğunlukla virüs (soğuk algınlığı, enfeksiyöz monoükleoz..) veya bakteriler (strep, mikoplazma..) tarafından oluşturulurlar.

Bakteriler ile virüsler arasındaki en önemli fark, bakterilerin antibiyotik ile tedavi edilmesi, virüslerin tedavi edilmemesidir.

Virüsler : Çoğu soğuk algınlığının sebebi virüslerdir. Burun tıkanıklığı, hapşırma, genel halsizlik, boğaz ağrısı ile beraber bulunduğunda muhtemel sebep, bilinen yüzlerce virüsten bir tanesidir. Çok bulaşıcıdırlar ve özellikle kışın salgın yaparlar. Vücut, kendi yaptığı mücadele ile bu hastalıktan yaklaşık bir hafta içerisinde kurtulur.

Kızamık, suçiçeği, boğmaca gibi virüslerin yol açtığı hastalıklara da boğaz ağrısı eşlik eder. Boğazdaki aft ve pamukçuk da oldukça ağrılıdır.

Bir haftadan fazla süren bir virüs enfeksiyonu da,’enfeksiyöz mononükleoz’ dur. Bu virüs, lenf bezlerini beyaz bir zar kaplar. Boyun, koltukaltı ve kasıktaki lenf bezlerinde şişme görülür. Bazen boğaz ağrısı solumayı bile zorlaştırır , karaciğeri etkileyerek sarılığa sebep olabilir. Altı hafta veya daha uzun sürebilen aşırı halsizliğe yol açabilir.

Bu hastalık, yetişkin ve buluğ çağında ağırdır, fakat çocukluk döneminde daha hafif geçer. Tükürük ile geçtiği için ‘öpücük hastalığı’ da denir. Mamafih, ağızdan ele oradan tekrar ağızda geçerek de bulaşabilir. Bu yüzden aynı havlu, yemek kapları kullanılmamalıdır.

Bakteriler : ’Strep’ iltihabı, ‘ streptococcus’diye isimlendirilen bakteri aileisnden kaynaklanır. İltihap, kalp kapakçıklarını ( romatizmal ateş ) ve böbreği (nefrit) etkileyebilir. Bu tür mikroplar, aynı zamanda kızıl, bademcik iltihabı, zatürre, sinüzit ve kulak iltihaplarına da sebep olabilirler.

‘Strep’ iltihabının oluşturabileceği zararlar göz önüne alınarak, antibiyotik ile tedavi edilmelidirler. Çoğunlukla basit soğuk algınlığından daha uzun süre boğaz ağrısına sebep olurlar. Bu bakteri muayene ile her zaman tespit edilemez, boğaz kültürü gerekebilir

Bademcik , dilin arka kısmına gelen, boğazın her iki tarafında bulunan lenf dokusu kitlesine verilen isimdir. Bazı durumlarda, bu dokular mikrop barındırabilir. Son yapılan araştırmalar sık bademcik iltihabı geçiren çocukların, bademcikleri alındığında, daha sağlıklı olduklarını göstermiştir.

En tehlikeli boğaz iltihabı, boğazın girişinde bulunan ‘epiglot’ denilen yapının iltihaplanmasıdır. Bu durum nefes yolunu tıkayabileceği için aciliyet arz eder. Yutmanın çok ağrılı olduğu, ağızdan salya aktığı ve solumanın zorlaştığı durumlarda şüphelenilir.

Alerji : Saman nezlesi ve alerjisi olanlar, burun akıntısı, hapşırık, geniz akıntısı , burun tıkanıklığı gibi şikayetlerinin olduğu sıra boğaz ağrısı da hissederler. Burunu rahatsız eden, aynı ciçek tozu ve küfler, boğazı da rahatsız edebilirler.

Kedi ve köpeğe alerjisi olanlar, bu tür hayvanlarla birlikte oldukları zaman boğaz ağrısından şikayetçi olabilirler. Ev tozu da sık alerji sebeplerindendir ve özellikle kışın ısınmanın etkisiyle kuru havada rahatsızlık yaratırlar.

İrritasyon : Kışın, evlerin ısıtılması sonucu oluşan kuru havanın etkisiyle, bilhassa sabahları artmış olarak hissedilen boğaz ağrısı olabilir. Bu odanın nemlendirilmesi ve sıvı alımı ile önlenebilir . Burun tıkanıklığı sebebi ile sürekli ağzından nefes alan insanlarda da boğaz kuruluğu ve ağrı görülebilir. Burun muayenesi ve gerekli tedavisi gerekir.

Sabahları olan boğaz ağrısının bir sebebi de asitli mide muhtevasının boğaza kaçmasıdır. Yatağınızın başını on beş , yirmi santimetre daha yukarıda tutmanız faydalı olur. Yatmadan önce birkaç saat bir şey yememeniz gerekir. Mide asidine iyi gelen ilaçlar faydalı olabilir. Bunlar yardımcı olmazsa, hekime başvurmalısınız.

Endüstriyel hava kirliliği ve havadaki kimyasal maddelere alerjik kimseler, buna tahammül edemezler. Diğer tahriş eden maddeler alkol ve baharatlı yiyeceklerdir.

Bir müsabakada veya başka bir yerde aşırı bağıran bir insanda, hem boyun kaslarının yorgunluğu, hem de boğazın tahrişinden dolayı boğaz ağrısı görülür. İyi eğitilmiş spiker ve şarkıcılar, boğazlarını nasıl koruyacaklarını bilirler.

Derin nefes alarak boğaz kasları yerine göğüs ile karın kaslarını kullanarak, yüksek ses çıkartabilirler.

Tümörler : Boğaz , dil ve nefes borusunun tümörleri her zaman olmasa da çoğunlukla uzun süreli sigara ve alkol kullanımı ile ilgilidir. Bazen kulaklara da yansıyan boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü böyle bir tümörün belirtisi olabilir.

Boğaz ağrısı, çoğunlukla uzun süreli ve hafiftir. Diğer önemli şikayetler, ses bozukluğu, boyunda şişlik açıklanamayan zayıflama, tükürük veya balgamda kan olmasıdır.

Boğaz ağrımı nasıl tedavi edebilirim ?

- Sıvı alımınızı arttınız ( ballı sıcak çay, bilinen bir halk çaresidir.)

- Yatak odanızda bir nemlendirici veya buhar kaynağı bulundurunuz.

- Tuzlu su ile günde birçok kez boğazınız gargara yapınız.(yarım bardak suya dörtte bir çorba kaşığı tuz konur)

- Hafif ağrı kesiciler kullanabilirsiniz.

- Boğazı uyuşturan pastillerden kullanabilirsiniz.

Doktora ne zaman gitmeliyiz ?

Boğaz ağrısı, basit bir soğuk algınlığının yol açtığı beş ile yedi günden daha uzun sürüyorsa, kaçınabileceğiniz bir alerji veya tahriş edici maddeden olmuyorsa, doktora görülmelisiniz. Şu belirtiler, doktora başvurmanız için size uyarı olmalıdır:

- Şiddetli uzun süren boğaz ağrısı

- Nefes almada güçlük

- Yutmada güçlük

- Ağzı açmada güçlük

- Eklem ağrıları

- Kulak ağrısı

- Döküntü

- Ateş (38 derecenin üzerinde)

- Sık tekrarlayan boğaz ağrısı

- Boyunda şişlik

- İki haftadan uzun süren ses kısıklığı

Ne zaman antibiyotik almalıyım ?

Antibiyotikler, bakterilerin üremesini durduran veya onları öldüren ilaçlardır. Hekim sık, boğaz iltihabına yol açan ‘strep’ türü bakterilerden şüphelendiği zaman penisilin, eritromisin gibi antibiyotikler reçete eder. Fakat bazı bakteri türleri, penisilinden etkilenmez böylece diğer antibiyotik grupları kullanmak gerekir. Antibiyotikler, virüsleri öldürmezler fakat virüsler insanın bakterilere karşı direncini zayıflatırlar. Bu tür bir karışık iltihap oluşursa, antibiyotikler gerekli olabilir.

Antibiyotik, hekim tarafından reçete edildiği zaman hekimin tavsiye ettiği şekilde tam olarak kullanılmalıdır. Aksi takdirde, iltihap baskı altında kalır, ilaç kesildiğinde tekrarlayabilir.

Ailenin diğer fertleri tedavi edilmeli mi veya boğaz kültürü yapılmalı mı ?

‘ Strep’ kültürde ürediği zaman, bu mikrop çok bulaşıcı olduğu için bazı hekimler ailenin diğer fertlerini de ilaçla tedavi ederler. Bazı hekimler, sadece ailede boğazı ağrıyan kişileri tedavi eder, diğerlerinin boğaz kültürünü yaparlar. Bundan dolayı , diğer aile fertlerinize söylemeyi unutmayınız ve havlu, tabak gibi malzemeleri beraber kullanmayınız .Ellerinizi sık sık yıkayınız.

Son yıllardaki çalışmalar ayrıca göstermiştir ki, sürekli orta kulak iltihabından şikayetçi ve orta kulağında sıvı bulunan çocuklarda, geniz eti operasyonu faydalı olabilmektedir.

Bademcik ve Geniz Etinin Gayesi Nedir? Bu yapılar,boynumuzda,kasığımızda ve vücudumuzun diğer bölgelerinde bulunan lenf dokusu veya bezleri yapısına benzeyen yapıdadırlar.Bunlar,boğazın gerisini bir daire gibi çevreleyen dokunun parçalarıdır. ’Geniz’ burunun arkasında bulunan boşluğa verilen isimdir. Geniz eti, boğazın üst kısmında, burun ve yumuşak damağın arkasında yerleşmiştir; bademciklerin tersine, özel aletler olmadan doğrudan gözle görülemezler. Bademcikler ise, boğazın gerisinde her iki tarafta yerleşmiş, boyutları değişebilen iki adet dokudur.

Bademcik ve geniz eti, solunum ve sindirim sisteminin başlangıcında yerleşmişlerdir. Alınan yiyecek, içecek ve solunan hava ile ilk temasa geçen dokulardandır. Vücudun savunmasına yardımcı olurlar. Her doku gibi, fonksiyonlarını gördükleri ve kişiye zarar verecek duruma gelmedikleri müddetçe, faydalı yapılardır.

Bu görevleri, yaşamın ilk birkaç yılında gerçekleşir ve çocuğunun ileriki yaşlarında önemi azalır. Fakat, üç yaşından sonra bademcik ve geniz etinin önemli olduğuna dair belge yoktur. Laboratuar testleri ve takiple yapılan geniş bir bilimsel çalışmada, bademcik ve geniz etleri çıkartılan çocuklarda,gelecek yaşamlarında hiçbir hastalığa karşı savunma bozukluğu bulunmamıştır.

Bademcik ve Geniz Etinin Nasıl ?

Bademcik ve geniz etinin değerlendirilmesin-de kullanılan temel metodlar şunlardır:

1-Tıbbı hikaye
2-Fiziki muayene
3-Bakteriyolojik kültür
4-Röntgen incelemesi
5-Kan testleri
6-Diğer muhtemel incelemeler

Burun ve boğazınızın muayenesinde, küçük aynalar veya endoskoplar kullanılabilir. Fizik muayene sırasında boynunuzdaki lenf bezleri de değerlendirilecektir.

Bakteriyolojik boğaz kültürleri, belli durumlarda yaralıdır. Kültürün alınıp alınmayacağına boğazın durum ve görüntüsüne göre, hekiminiz karar verecektir.

Direkt olarak geniz etinin görülemediği nadir durumlarda, röntgen tetkiki faydalı olabilir.

Bademcik ve Geniz Etinin Hangi Hastalıklar Etkiler? Çocuklarda bademcik ve geniz etinde görülen en sık problemler, tekrarlayan iltihaplar (boğaz ağrısına sebep olurlar)ve büyük olmalarıdır (solunum ve yutma güçlüğüne yol açarlar) Bademciklerin tekrarlayan akut iltihapları, yetişkinlerde de görülür. Bademcik etrafında apse oluşabilir, kronik bademcik iltihabı ve bademcik üzerinde peynirimsi görüntüsüyle, kötü ağız kokusuna yol açan ufak cepçikler oluşabilir.Bademcikte tümör de oluşabilir, fakat nadirdir.

Ne Zaman Doktoruma Başvurmalıyım ?

Kendinizde veya çocuğunuzda, bademcik ve geniz etinin iltihap ve büyümesinin yol açtığı şu durumları gördüğünüzde doktorlarınıza başvurmalısınız:Tekrarlayan boğaz ağrıları, ateş, titreme, kötü ağız kokusu, burun tıkanıklığı ve geniz akıntısı, tekrarlayan kulak iltihapları, ağızdan nefes almak, horlama ve uyku bozuklukları.

Bademcik ve Geniz Eti Hastalıkları Nasıl Tedavi Edilir? Her yetişkin veya çocuk, yılda bir, iki kere bademcik enfeksiyonu geçirebilir.’Bademcik enfeksiyonu’ndan kastımız,kişiyi yatağa düşürecek,ateşli ve antibiyotik almayı gerektiren mikrobik bademcik enfeksiyonudur.

Bazı çocuk ve yetişkinlerde, bademcik ve geniz etlerinin alınması önerilebilir. Bademcik ve geniz etinin alınmasının iki temel sebebi antibiyotik tedavisine rağmen tekrarlayan iltihaplar(2)büyümüş bademcik ve geniz etinden dolayı solunum güçlüğüdür. Solunumun tıkanması, horlamaya ve uyku düzensizliklerine yol açar ki bu da çocuklarda aşırı hareketliliğe,yetişkinlerde de gündüz uykululuk haline sebep olur.Bazı diş hekimleri,büyük bademcik ve geniz etinin yol açtığı sürekli ağızdan solumanın,yüz ve çene yapılarının gelişme bozukluğuna sebep olduğuna inanırlar.

Yetişkinlerde ,tümör veya kanser şüphesi de bademcik ve geniz etinin çıakrtılması için bir sebep olabilir.

Bazı kişilerde,’enfeksiyöz mononükleoz’ gibi rahatsızlıklarda, aşırı büyüyen bademcik,havayolunu tıkayabilir. Bu kişilerde, kortizon tedavisi faydalı olabilir.

Tekrarlarsak, günümüzdeki tıbbi bilgilerin ışığında,aşağıdaki durumlarda, ,vücuda yarar yerine zarar verdiği ve bademcik operasyonun yapılması gerektiğine karar verilmiştir.

1- Sık bademcik iltihabı geçirmek(son 3 yıl içersinde yılda en az 3 kere,son 2 yıl içersinde yılda en az 5 kere veya son 1 yıl içinde yılda en az 7 kere )

2- Bademcik apsesi olması durumunda

3- Bademciklerin solunum veya beslenme sorunu yaratacak kadar büyük olması durumunda

4- Bazı mikropların taşıyıcısı durumunda olmaları veya tümör şüphesi olması

5- Uygun antibiyotik tedavisine rağmen bademcik enfeksiyonunun devam etmesi durumunda

Aşağıdaki şu durumlarda da geniz eti operasyonu yapılır :

1- Erken çocukluk veya yeni doğan döneminde,ciddi solunum güçlüğüne sebep olacak derecede burun tıkanıklığı yaptığı çocuklarda iki günlükken bile geniz eti operasyonu yapılabilir.

2- Uzun süren burun tıkanıklığına yol açarak ağızdan nefes alma ve horlamaya sebep olduğu durumlarda

3- Tedaviye cevap vermeyen veya tekrarlayan orta ,kulak iltihaplarında

4- Doğuştan burun arkasını açık olmadığı yeni doğanlarda,buranın açıldığı operasyonla birlikte

5- Burun tıkanıklığına yol açarak,tekrarlayan nezle ve sinüzit durumlarında

6- Çocuklarda bazı kulak operasyonları ile beraber

Bademcik ve geniz eti operasyonları, tamamen ağız içersinden gerçekleştirilir. Operasyonlar, yazın da rahatlıkla ve emniyetle yapılabilir. Temel olan, gerektiği zaman operasyonun yapılmasıdır.

Çocuk ile ailesi, açık bir şekilde bu operasyonu konuşmalı ve çocuğun bütün olay süresince merak ve korkusu giderilmelidir.

Çocuklar,operasyondan sonra boğazlarının ağrıyacağının farkında olmalıdırlar.Ayrıca,operasyonda,vücutlarının önemli bir parçasının alınmayacağına ve dış görünüşünün değişmeyeceğine güvence verilmelidir.Bademcik operasyonu yapılan bir arkadaşı varsa,onunla konuşması da faydalıdır.

Özellikle bademcik ve geniz eti operasyonlarında,en az on gün öncesinden başlayacak şeklinde aspirin ve aynı muhtevaya sahip ilaçlar kullanılmamalıdır.Başka ilaç kullanılıyorsa,hekim mutlaka haberdar edilmelidir.Çocuğun veya ailenin,önceden anestezi ile ilgili bir problemi olup olmadığı mutlaka hekime söylenmelidir.Hastanın kanama probleminin,hamilelik halinin kortizon kullanıp kullanmadığını bilgisi hekime verilmelidir.

Operasyondan en az altı saat öncesinden başlamak şartı ile,hasta,oruç gibi aç ve susuz kalmalıdır.Bu yasak,sakızı,ağız gargaralarını,diş macununu ve suyu da içerir.Yasağa uyulmazsa,anestezi sırasında mide muhtevasının kusulması ihtimalinden dolayı operasyon ertelenebilir.

Bademcikler (tonsil) ve geniz eti (adenoid), lenfoid doku denilen ve vücudun bağışıklık sisteminde rol oynayan organlardır. Tonsiller yutak girişinde, dil kökünün iki yanında yerleşmişlerdir. Adenoid ise nasofarinks adı verilen ve yutağın üst kısmında yani burun boşluğunun arka tarafında bulunurlar.

Görevleri Nedir ?

Tonsil ve adenoid lenfoid dokunun bir parçasıdır ve lenfositler içerirler. Bu lenfositler, vücudun bağışıklık sistemine yardımcı olan antikorları üretirler. Ancak tonsil ve adenoidlerin bağışıklık sistemindeki rolleri önemli oranda değildir ve çoğu zaman fonksiyonel değildirler. Bademcik ve geniz eti alınan kişilerde bağışıklıkla ilgili hiç bir olumsuz durumun olmaması da bunu göstermektedir.

Ne Gibi Sorunlara Yol Açarlar ?

Tonsil ve adenoid hem infeksiyonlara hemde büyüklüklerine bağlı olarak bazı sorunlara yol açabilirler. Adenoid daha çokçocukluk çağının problemi olmasına rağmen tonsil hem çocuklarda hem de erişkinlerde hastalık yapabilmektedir.

Sık geçirilen infeksiyonlar, hem hastanın günlük yaşamını etkiler, hemde sık sık ilaç kullanımına neden olur. Ancak geçirilen infeksiyonların (iltihapların) en önemli sonuçları, kalp kapakçıkları, eklem ve böbreklerin risk altında olmasıdır.

İnfeksiyonları dışında tonsil ve adenoidin büyüklükleri de önemli sonuçlara yol açar. Tonsillerin büyük olması; yutma, beslenme ve konuşma sorunları yapar.Ayrıca tonsil üzerinde biriken yiyecek ve doku artıkları ağız kokusu ve hijyen bozukluğuna neden olur. Adenoid dokusunun büyük olması herşeyden önce burun tıkanıklığına yol açar. Bu hastalarda ağzı açık uyuma ve horlamaya neden olur. Burun, solunan havanın ısısını ve nemini ayarlar ve bazı zararlı partikülleri tutar. Bu nedenle ağız solunumu yapan hastalarda bazı solunum yolu problemlerine yol açar. Geniz eti ayrıca şu problemleri oluşturur:

- Orta kulakta havalanma bozukluğu ve buna bağlı kulak zorunda çökme, işitme kaybı ve iletişim bozukluğu. İşitme kaybı bazen anne-babanın farkedemeyeceği seviyede olur ancak sıklıkla da hastayı doktora götüren ilk sebeptir.

- Çene ve yüz kemiklerinde gelişim bozukluğu

- Geniz akıntısı nedeniyle boğaz iltihabı (farenjit), öksürük ve alt solunum yolu problemleri

- Baş ağrısı

- Sinüzit

- Oluşan yüz ifadesi nedeniyle ‘geri zekalı’ görüntüsü

Nasıl Tedavi Edilir ?

Bademcik ve geniz etinin akut iltihaplarında tedavi genellikle ilaçlardır. İlaç olarak en sık antibiyotikler, ağrı kesiciler ve eğer alerjik faktörlerde düşünülüyorsa antihistaminiklerdir. Ciddi problemlere yol açmayan ve sık infeksiyona yol açmayan bademcik ve geniz eti ilaçlarla tedavi edilmesine rağmen, bazen bademcik ve geniz etinin alınması gerekir.

Hangi Durumlarda Alınmalıdır ?

Tonsil ve adenoidin alınmasına karar vermek, bazen kolaysa da bazen hastayı belli bir süre takip etmeyi gerektirir.

Ameliyata karar verilmesine neden olan durumlar şunlardır:

- Sık sık infeksiyon geçirilmesi: Genelde kabul edilen durum, birbirini takip eden yıllarda, senede 3 veya daha infeksiyon geçirilmesidir.

- Tonsillerde infeksiyon olmasada yutmayı zorlaştıracak kadar büyümesi

- Tonsil dokusunun tek taraflı büyümesi (lenfoma veya başka habis hastalıkların belirtisi olabileceğinden)

- Tonsil üzerinde ağız kokusuna neden olabilecek şekilde sık sık birikim olması

- Adenoid dokusunun nefes almayı bozacak kadar büyümesi

- Orta kulak iltihabı (otitis media) ve işitme kaybına neden olması

- Sık sık sinüzit ve alt solunum yolu problemlerine neden olması

Ameliyat Hangi Yaşta Yapılmalıdır ?

Ameliyat için kesin bir yaş yoktur. Hastaya verdiği zarar göre karar verilir. Sık kabul edilen durum tonsil ameliyatı için hastanın 3 yaşını doldurmasıdır. Adenoid alınması ise 1 yaşında dahi yapılabilir. Birçok kez çocuk büyüsün diye beklemek hastaya zararlı olabilmekte ve tedavi başarısını düşürmektedir.

Bademcik ve Geniz Eti Ameliyatı Nasıl Yapılır ?

Tonsil için bazen lokal anestezi yapılmasına rağmen adenoid dokusunun alınması genel anesteziyi gerektirir. Tonsil’in alınması uygun kesi ile etrafındaki kapsül ile birlikte çıkarılması şeklinde olur. Adenoid ameliyatı ise büyümüş dokunun kazınması şeklindedir. Ameliyat süresi genellikle kısadır ve 30-60 dk arasında değişir. Ameliyat sonrası genellikle hastanede yatmak gerekmez. Bazen özellikle kanama riski açısından 1 gece hastanede kalınması gerekebilir.

Ameliyatın Riski ve Komplikasyonları Nelerdir ?

Her ameliyat gibi bademcik ve geniz eti ameliyatlarının da risk ve komplikasyonları olabilmektedir. Lokal veya genel anestezi her zaman için bazı riskler taşır. Ancak anestezi teknik ve ilaçlarındaki gelişmeler her geçen gün bu riski azaltmaktadır. Bunun dışında en sık görülen komplikasyon kanamadır. Bazen ciddi boyutlara ulaşabilmesine rağmen, dikkatli ve titiz bir çalışma ve hastanın uygun takibi ile bu problem nadir görülmektedir.Özellikle erişkin hastalarda olmak üzere ağrı hastayı en çok rahatsız eden durumdur. Ameliyat sonrası farenjit oluştuğuna dair inanış vardır. Bu yanlış bir düşüncedir. Hastalar bademcik alındıktan sonra hiç boğaz ağrısı olmayacağı beklentisine girerlerse yanılabilirler. Mevcut farenjitin bademciklerin alınmasıyla bir ilgisi yoktur. Hatta bazen infeksiyonlu tonsiller farenjiti arttırırlar.

Ameliyattan Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir ?

En çok uyulması gereken kurallar beslenme ile ilgilidir. Özellikle ilk 3 günde kanama olasılığı daha çok olduğu için soğuk ve sıvı gıdalar seçilmelidir. Bu nedenle soğuk süt, çorba, meyve suyu, muhallebi, dondurma gibi besinler idealdir.

Amaliyatın ilk gününde koyu renkli kan kusulması normaldir ve yutulan ameliyat sırasında yutulan kanla ilgilidir.

Ancak sürekli kırmızı renkli yeni kan gelmesi hemen doktorunuza başvurmayı gerektirir. 4.günden itibaren yavaş yavaş normal gıdaya geçilir. Hastanın ağrı nedeniyle birşey yemek istememesi ağrının devamına neden olur. Mutlaka bol miktarda sıvı alınmalıdır. Ameliyattan sonra hafif ateş olması beklenen bir durumdur. Yeterli sıvı alınması ve ateş düşürücü ilaçlarla genellikle normale döner. Bazen hastalar ameliyattan birkaç gün sonra doktora başvurarak bademcik bölgesinde iltihap geliştiğinden yakınırlar. Bu genellikle bademcikler alındıktan sonra o bölgede beyaz bir örtü oluşturan iyileşme dokusunun hastayı yanıltmasıdır.